PLA-bioplastic uitgelegd: wat is het en wat niet?

PLA-bioplastic hoor je steeds vaker als het over 3D-geprinte decoratie gaat. Het klinkt natuurlijk en groen, maar wat is het eigenlijk? Hier lees je zonder marketingpraatjes wat PLA is, wat het niet is en wat je er als koper van decoratie praktisch mee moet.

Wat is PLA?

PLA staat voor polymelkzuur (polylactic acid). Het is een thermoplast: een kunststof die zacht wordt als je hem verwarmt en weer hard wordt als hij afkoelt. Dat maakt het geschikt voor 3D-printen, waarbij het materiaal als draad wordt gesmolten en laag voor laag wordt neergelegd.

Het bijzondere is de grondstof. PLA wordt gemaakt van plantaardige grondstoffen, zoals zetmeel uit mais of suikerriet, in plaats van van aardolie. Daarom wordt het een biokunststof of bioplastic genoemd.

Wat PLA niet is

Hier wordt het soms rommelig, dus eerlijk is eerlijk:

• Plantaardig is niet hetzelfde als vanzelf afbreekbaar. De grondstof komt van planten, maar dat betekent niet dat een PLA-beeldje in de tuin of op de composthoop verdwijnt.
• Het is geen product dat je zomaar bij het gft gooit. Afbreken kan alleen onder specifieke omstandigheden. Wat er in jouw gemeente met een voorwerp van PLA mag gebeuren, hangt af van de lokale regels en het afvalsysteem.
• Het is geen onverwoestbaar materiaal. PLA is redelijk stijf, maar kan breken en is gevoelig voor warmte.
• Het is geen vrijbrief. Een voorwerp van PLA blijft een voorwerp. Of iets milieuvriendelijk is, hangt van veel meer af dan de grondstof alleen, zoals hoe lang je het gebruikt.

Wij beloven daarom geen composteerbare of duurzame producten. Wat we wel zeggen: het is een kunststof op plantaardige basis, en als je er jaren plezier van hebt, is dat altijd beter dan iets dat je na een seizoen weggooit.

Eigenschappen die je als koper merkt

Warmte

PLA wordt al bij relatief lage temperaturen zacht, ruwweg rond de 55 tot 60 graden. Laat decoratie dus niet achter in een auto in de zomer, op de verwarming of vlak naast een hittebron.

Uiterlijk

Bij 3D-printen zie je vaak fijne printlijnen. Dat is normaal en zegt iets over het maakproces, niet over het materiaal op zich.

Gewicht en gevoel

PLA voelt lichtgewicht en een beetje glad aan, een kleur zit vaak door het hele materiaal. Het ruikt nauwelijks.

Buiten gebruiken?

Voor langdurig gebruik buiten in zon en weer is PLA niet de meest logische keuze: zon, warmte en vocht kunnen het materiaal aantasten. Decoratie van PLA staat in het algemeen het beste binnen.

Een voorbeeld uit de praktijk

Ons kerstkampvuur is 3D-geprint van PLA (biokunststof) en met de hand afgewerkt in Nederland. Je ziet lichte printlijnen en elk exemplaar is uniek. Het is decoratie, geen speelgoed, en niet voor kinderen onder 14.

Handige vragen om te stellen voordat je koopt

• Van welk materiaal is het gemaakt, en staat dat er duidelijk bij?
• Is het decoratie of speelgoed?
• Welke grote claims worden er gedaan, en worden die ook onderbouwd?
• Hoe moet ik het neerzetten en verzorgen?

Hoe ga je er verstandig mee om?

Het simpelste uitgangspunt: zie PLA als een gewone, goed bruikbare kunststof voor binnenshuis. Behandel de decoratie met zorg, houd het uit de buurt van warmte en geniet er zo lang mogelijk van. Dat is, los van de grondstof, de meest praktische manier om verspilling te beperken.

Wil je weten wat je moet doen als je het ooit niet meer wilt? Denk dan eerst aan doorgeven, bijvoorbeeld aan iemand die er blij mee is, of een kringloopwinkel. Is het stuk kapot, vraag dan bij je gemeente of afvalverwerker na waar het in jouw regio hoort.

Waar je op moet letten bij groene verhalen

Woorden als bio, eco of natuurlijk klinken geruststellend, maar zeggen op zichzelf weinig. Let erop of een verkoper precies benoemt wat er bedoeld wordt. Vage beloftes zonder uitleg zijn een reden om door te vragen. Een eerlijke verkoper vertelt wat het materiaal is, en laat het oordeel aan jou.

Veelgestelde vragen

Is PLA hetzelfde als plastic?

PLA is een kunststof, ook al is de grondstof plantaardig. Het gedraagt zich in veel opzichten als andere thermoplasten.

Mag PLA bij het gft?

Ga daar niet van uit. Afbraak vraagt specifieke omstandigheden en regels verschillen per gemeente. Kijk bij je afvalverwerker hoe je het beste kunt afdanken.

Is PLA veilig als decoratie in huis?

Als decoratie is het gebruikelijk materiaal. Houd je aan de aanwijzingen van de verkoper, zoals leeftijdsgrenzen. Ons kerstkampvuur is niet voor kinderen onder 14.

Waarom wordt PLA zo vaak voor 3D-print gebruikt?

Het print relatief gemakkelijk, geeft nette details en is breed verkrijgbaar in veel kleuren. Daardoor is het een populaire keuze voor decoratieve objecten.